सृष्टिसंदेश

१ / तळमळीचे शब्द

माझ्यातले नवल हे, रे माणसा तू ।

श्रेष्ठत्व थोर तव हे नाहीच किंतू ॥

बुद्धीविवेक किति हे स्थलकालभान ।

कर्ता खरा तुज कळे तो देव कोण ॥

विध्वंस दु:ख तरिही किति जीवनात ।

वाटे विषाद म्हणुनी हे शब्द येत ! ॥धृ॥

२ / जरा ताडून पहा

कोठे कधी मम कसा आरंभ झाला ।

विस्तार कोठवरि हा आहे पसरला ॥१॥

लागेल अंत कधि ना गवसेल माप ।

तू पाहशील जरि हे माझे स्वरूप ॥२॥

तू जातशी बुडुनिया तव कौतुकात ।

पाही किती उरत ते या आरशात ॥३॥

३ / आनंद का नाही ?

कोठेहि जीव असु दे मी देव मानी ।

तो पर्वतावरि असो वा माळरानी ॥१॥

नसता मला कुठुनही मिळणार काही ।

प्रेमे तयास नित मी जगवीत राही ॥२॥

स्वार्थास जपत जगण्या तव जन्म जाई ।

सेवा नसे म्हणुनि रे आनंद नाही ! ॥३॥

४ / द्वेषाशिवाय जगा

माझ्यात पर्वत किती त्या टेकड्याही ।

मैलोगणीक जमिनी खोरी दऱ्याही ॥१॥

ते तोलताल मिळुनी सांंभाळतात ।

माझे स्वरूप सगळे प्रेमे राहात ॥२॥

तैसे कमी अधिक वा तुमच्यांत असते ।

द्वेषाशिवाय जगणे का शक्य नसते ? ॥३॥

५ / अर्पण करण्याजोगे काय ?

ज्याने मला घडविले नाना रुपात ।

त्याच्यात ये जड तसे चैतन्य येत ॥१॥

चैतन्यवर्ग करितो स्थूलास माया ।

माझी फुले उमलती देवास द्याया ! ॥२॥

हा स्थूल देह धरुनी करितोसि कर्मे ।

देण्यास योग्य किति रे देवास प्रेमे ? ॥३॥

६ / अतिसंचयाने दु:ख होते

झाडांस वाढ करण्या दे ऊन वारा ।

माळावरीहि झरती मम प्रेमधारा ॥१॥

मी भूक देत, तरिही अन्नाहि देत ।

ज्याला तहान दिधली, जल त्यास देत ! ॥२॥

तुम्ही कशास भुलता अतिसंचयास ।

करता अकारण तुम्ही दु:खी स्वत:स ? ॥३॥

७ / नदीकाठी कोरडा

जन्मून पर्वतशिरी मम श्रेष्ठ स्थानी ।

निघते नदी स्वकुळ अन् घर ते त्यजोनी ॥१॥

साही विरोध, श्रम परि, दे जीवनास ।

नि:स्वार्थ जगुन मिळते ती सागरास ॥२॥

ना त्याग, ना कृति नसे, ना ध्येय, आच ।

काठी जगून मनुजा का कोरडाच ? ॥३॥

८ / जगून जगवा

पाणी मुळे टिपुन ते खोडास देती ।

शेंड्यास पान तरि ते जल तेथ नेती ॥१॥

निर्लोभ मूळ किति ते नयना न दिसते ।

सृष्टी जगून जगवी आनंद देते ॥२॥

समृद्ध माणुस तरी दुसऱ्या न देई ।

लोभी, विपन्न अवघे दु:खात नेई ॥३॥

९ / ठायीच स्वधर्म

एका स्थळी असुन जे कर्तव्यदक्ष ।

छाया फळे सुमनही देतात वृक्ष ॥१॥

चाले स्वमार्ग तरिही नदि देत सारे ।

तो सूर्य जीव जगवी आहे तिथुन रे ॥२॥

का हिंडतोस जगती करण्या भल्याचे ?।

ठायी स्वधर्म जगता हित हो जगाचे ! ॥३॥

१० / निरपेक्ष कर्तव्य

बीजे कुठून कसली देवोत देव ।

सांभाळ वाढ करिते ओतून जीव ॥१॥

जे जे जरूर पडते ते दे जिवास ।

येवोत पुष्प फळ वा काटे तयास ! ॥२॥

जे कार्य, माणुस, स्थिती वाट्यास येते ।

ती जाणुनी करित जा कर्तव्य ते ते ॥३॥

११ / फलत्याग

झाडे कितीक असती या भूमिवरती ।

कष्टा अपार करुनी मी वाढवी ती ॥१॥

पुष्पे फळे धरत मग घेते कुणी ते ।

कोणी जरी न नेता मी त्यागते ते ! ॥२॥

कर्तृत्व पूर्ण घडता अपुले न उरते ।

दिधल्या कुणा फळ खरा आनंद देते ! ॥३॥

१२ / दुसर्यांसाठी कर्मे किती ?

भूमी जलात पुरवी सर्वांस माया ।

आभाळ होत धरिते सर्वांस छाया ॥१॥

मी तेजवायु पुरवी सर्वां जगाया ।

कर्मे अखंड करिते आनंद द्याया ! ॥२॥

पाही किती जगविशी दुसऱ्यास प्रेमे ।

दुसऱ्या जिवा जगविण्या किति होत कर्मे ?॥३॥

१३ / आनंंद जवळ आहे

भूमी सपाट असु दे की डोंगराळ ।

वा कोरडा दिसतसो विस्तीर्ण माळ ॥१॥

कोठेहि खोल खणता पाणी जिवंत ।

सर्वत्र साध्य वश तो भगवंत होत ! ॥२॥

का मानवा विसरशी, ना हाक देशी ।

सन्नीध देव असुनी दु:खात असशी ? ॥३॥

१४ / ना प्रौढी ना प्रचार

रंगांस घेउन किती पुष्पे उमलती ।

दैवी सुगंध सकळा ती देत जाती ॥१॥

ना सांगती कधि कुणा कोठे न फिरती ।

ज्या रंगगंध कळती ते धाव घेती ॥२॥

सत्कार्य सद्गुण सदा मिळवीत जावे ।

प्रौढी प्रचार कसले, तू का करावे ? ॥३॥

१५ / परिपक्वता

या टेकडीवरि जरा ये तू चढूनी ।

पाही इथे फुलत जे, पाही न कोणी ॥१॥

वाराहि वाहत उन्हे पडतात येथे ।

पाही न कौतुक करी कोणी न जेथे ॥२॥

मनुजा तुला किति हवी स्तुति वा प्रशंसा ।

परिपक्व तू असुन रे भगवंत-अंशा ॥३॥

१६ / सृष्टिचक्राचे मर्म

सोशीत पर्वत उभे या ऊष्ण ज्वाळा ।

झाडे उभी कितिक या सोशीत धारा ॥१॥

सोशीत सृष्टि अवघी अति थंड वारे ।

हे सृष्टिचक्र फिरण्या सोशीत सारे ॥२॥

अस्वस्थ किंचित तुला कधि त्रास होता ।

करण्यात सहन सगळे ये मर्म हाता ! ॥३॥

१७ / उत्कृष्टतेचा ध्यास

झाडे असोत झुडुपे वेली असोत ।

पूर्णात पूर्ण घडण्या करतात कष्ट ॥१॥

उंचात उंच बनण्या वरि धाव घेती ।

जे पान, फूल, फळ, ते उत्कृष्ट देती ॥२॥

रे चालते तुज कसे निकृष्ट कर्म ?।

उत्कृष्टता असुनही सृष्टीत धर्म ! ॥३॥

१८ / देव होई

दगडात येथ कुठले चैतन्य नाही ।

खाणीत भूमिवरती पडुनीच राही ॥१॥

सोशी कधी कुणि तया जे घाव देई ।

त्यातून चेतन पहा तो देव होई ॥२॥

तू श्रेष्ठ, त्यात तुजला घडवीत देव ।

का देव तू न होशी ? बदली स्वभाव ! ॥३॥

१९ / शोधूनि पाहे

दे सागरास फिरुनी, आभाळ, पाणी ।

जमिनीस वृक्ष शमवी छाया धरोनी ॥१॥

पुष्पे सुगंध फिरूनी सृष्टीस देती ।

घेती जरी सकळ हे परतोनि देती ॥२॥

रे मानवा, प्रतिदिनी घेतोसि आहे ।

देशी फिरून किति ते शोधूनि पाहे ! ॥३॥

२० / नवजीवनाची उमेद

येवोत वादळ कधी खवळो समुद्र ।

वणव्यात तांडव करो कधि मृत्यु रुद्र ॥१॥

नेमे सकाळ फिरुनी करि स्वागतास ।

येथे उमेद सकळा नवजीवनास ॥२॥

रे तू किती विवेकी ते तूच पाही ।

नैराश्य, मरगळ तुझ्या का जीवनी ही ? ॥३॥

२१ / सर्व जोडलेले

दिसते कुणी जड तसे काही सचेत ।

कोणी म्हणोत असती माझ्यात भेद ॥१॥

दु:खासुखात जड चेतन जोडले रे ।

अस्तित्व एक सगळे हे जाण तू रे ॥२॥

तू माणसास तरि रे जोडून राही ।

ही सृष्टि एक सगळी ध्यानात घेई ! ॥३॥

२२ / अंतर, कर्तव्य व गती

तो सूर्य थोर जगवी जगि सर्व जीवा ।

पाणी जमीन करिती उपकार सर्वा ॥१॥

तारे कितीक ग्रह हे भ्रमणी रहात ।

राखून तोल जपती नित अंतरास ॥२॥

दूरस्थ निकट तुज रे लागे रहावे ।

कर्तव्य नित्य करुनी गतिशील व्हावे ! ॥३॥

२३ / वैविध्य आणि नवता

माझ्यात फूल अवघे बनते नवीन ।

पानात रेष रचिते प्रतिभा जपून ॥१॥

झाडासमान न करी मी झाड दुसरे ।

वैविध्य आणि नवता मम जीवनी रे ॥२॥

ते ते ठरीव जगशी, तू बद्ध होशी ।

आनंद ना उरतसे, का यंत्र होशी ? ॥३॥

२४ / संवाद व आनंद

मोरांत नर्तन असे, पशु मंत्र गाती ।

ध्यानस्थ पर्वत, कडे, झाडेहि होती ॥१॥

पुष्पांत आरति करी बघ वेलमाय ।

करुणाष्टके म्हणतसे नेत्रांत गाय ॥२॥

संवाद सर्व करिती तू दूर का रे ?।

आनंद सृष्टिमधला जाणून घे रे ॥३॥

२५ / रोजची जपणूक

बागेत झाड उगवो वा माळरानी ।

पक्षी असोत इवले वा सिंह कोणी ॥१॥

जगण्यास सर्व पुरवी जपणूक रोज ।

जैसा नवीन जुळला संबंध आज ! ॥२॥

तू काळजी करित का तव माणसांची ।

संबंध आज जुळला समजून त्यांची ? ॥३॥

२६ / कृत्रिम आनंद नको

येथे असो दगड वा पाचू कुठेही ।

सगळे खरे विमल हे, नकली न काही ॥१॥

आनंद, सर्जन इथे पाही कुठेही ।

निर्मूल्य प्रेम इथले प्रभुची कृपा ही ॥२॥

आनंद कृत्रिम किती का तू मिळविशी? ।

आनंदरूप असता मी तूजपाशी ! ॥३॥

२७ / नम्र आस

शिकण्यास सर्व दिधले सर्वेश्वराने ।

सृष्टीत मांडुन किती मोठ्या मनाने ॥१॥

संदेश - स्पंदन सदा सृष्टीत होई ।

जे अल्पबुद्धि शिकले ते दीन देई ॥२॥

कर्त्यास प्रार्थित तसे अन् माणसास ।

न्यूनाधिका क्षमावे ही नम्र आस ॥३॥

-- सृष्टिमाता की जय --